كه به ( بىتىنىهاى تراكى « 1 » ) معروف بودند و به اين جهت اين قسمت آسياى صغير به بىتىنيّه معروف گرديد . در زمان سترابون ، چنان كه او گويد ، حدود بىتىنيّه چنين بود : در مشرق پافلاگونيّه و اراضى مارياندين‌ها و اپيك‌تت‌ها - در شمال درياى سياه - در غرب پروپونتيد يا درياى مرمره - در جنوب ميسيّهء آسياى صغير . كزنفون گويد ، كه مارياندينها جزء بىتىنيّه بودند . تا نيمه قرن ششم ق . م . بىتىنىها مستقل بودند . بعد در زمان كرزوس براى مدّت كمى جزء دولت ليديّه گرديدند . پس از آن جهانگيرىهاى كوروش بزرگ آمد و بىتىنيّه جزء دولت هخامنشى گرديد . كوروش تشكيلات بىتىنيّه را تغيير نداد و فقط باجى براى آن مقرّر داشت . بعدها هم بىتىنيّه جزء دولت هخامنشى بود ، تا اسكندر بآسيا آمد . پس از او ، زىپت « 2 » ( 327 - 279 ق . م ) والى بىتىنيّه يا پادشاه آن ، استقلال اين مملكت را در زمان جانشينان اسكندر حفظ كرد ، شهرى ساخت ، كه موسوم به زىپه‌تيّه گرديد و از حيث ثروت معروف بود . پسر او ، كه نىك‌مد « 3 » اوّل نام داشت ، شهر نىك‌مدى را ساخت ( 279 - 250 ق . م ) . چون تاريخ اين مملكت خارج از موضوع اين تأليف است و ارتباطى با تاريخ ايران ندارد باجمال كوشيده همينقدر گوئيم ، كه از پادشاهان ديگر بىتىنيّه اينها معروف بودند : 1 - زيه‌لاس « 4 » ( 250 - 229 ق . م ) - پروزياس اوّل « 5 » ( 229 - 182 ق . م ) - پروزياس دوّم ( 182 - 149 ق . م ) - نىك مد دوّم ( 149 - 95 ق . م ) - نىك مد سوّم ( 95 - 74 ق . م ) . اينها براى آبادى مملكتشان و توسعه آن كوشيدند ، گهى با سلوكيها و گاهى با پرگام و پنت كاپادوكى و غيره جنگيدند و وقتى كه بىتىنيّه در شرف گم كردن استقلالش بود ، پافلاگونيّه نيز جزء آن بشمار ميرفت . در زمان نىكومد سوّم روميها نفوذ زيادى در اين‌جا يافتند و او را ، باوجود اينكه تبعه‌اش از سلطنت خلع كرده بودند ، بر تخت نشانيدند . اين پادشاه قبل از مرگ ، مملكت خود را برحسب وصيّت‌نامه‌اى بروميها واگذارد

--> ( 1 ) - Trakes Bithunoi . ( 2 ) - Zipoetes . ( 3 ) - Nicomede I . ( 4 ) - Ziaelas . ( 5 ) - Prusias I .